LAB

Nieuwe rolverdeling door omgevingsvisie

Wij onderzoeken hoe de nieuwe omgevingsvisie kan leiden tot een grotere rol van de samenleving bij strategische keuzes en een terugtrekkende overheid die meer op hoofdlijnen stuurt en scherper haar eigen verantwoordelijkheid afbakent. 

De omgevingswet zal in 2018 van kracht worden, maar gemeenten mogen alvast aan de slag met het opstellen van een omgevingsvisie. En dat is een kans, want een omgevingsvisie is het planningsinstrument bij uitstek om uitnodigingsplanologie mogelijk te maken. Nu belangrijke transformaties met kleinere projecten worden gerealiseerd, de overheid een stapje terug doet en de samenleving meer verantwoordelijkheid krijgt, is het belangrijk om een instrument te hebben dat die ruimte ook geeft, maar ook duidelijk maakt wat we wel van die overheid mogen verwachten.

Daarom hebben wij gekozen voor een aanpak waarin vraagstukken in de samenleving en de verantwoordelijkheid van de overheid het begin van de visie vormen. Wij denken dat vraagstukken door hun gerichtheid op de transitiebehoefte leiden tot beweging in de samenleving en een actieve discussie over de rolverdeling. We hebben deze veranderende rolverdeling tussen overheid en samenleving proberen te verankeren in onze aanpak. Wat hebben we anders gedaan?

  • Het proces is niet gestart vanuit een analyse, maar vanuit vraagstukken in de samenleving.
  • De inhoud van de omgevingsvisie wordt bepaald door wat samenleving, overheid of beide belangrijk vinden. Er staan dus ook dingen in die alleen de samenleving belangrijk vindt. En dat is nieuw voor de gemeente.
  • Het belang van de overheid bepaalt de rol die ze wil innemen. De rolverdeling is expliciet gemaakt.
  • Gebiedskwaliteiten leiden niet tot beperkingen voor functies, maar tot een agenda voor een maatwerkgesprek.

Deze aanpak heeft al geleid tot een aantal nieuwe voorstellen. Een bijzondere uitkomst in de omgevingsvisie voor de Kromme Rijnstreek betreft het omgaan met beeldkwaliteit. De overheden waren al welstandsvrij geworden en wensten dat niet terug te draaien, maar de samenleving vroeg juist aandacht voor beeldkwaliteit. We hebben dat vertaald naar een vormeis in de omgevingsvisie waarin de overheid van initiatiefnemers vraagt een bouwplan te publiceren en aan de omgeving voor te leggen. Er kan een maatschappelijk debat ontstaan waar de initiatiefnemers gemotiveerd op moet reageren. Er mag geen misbruik optreden door een boze buurman en de politiek mag niet alsnog in een sturende positie belanden, dus de gemeente beoordeelt of de initiatiefnemer deugdelijk en gemotiveerd met de reacties is omgesprongen. We vonden het een onverwachte taakverdeling en gaan de komende tijd door met onderzoeken hoe rollen in de ruimtelijke ordening kunnen veranderen.

We werken momenteel op meerdere plekken in Nederland aan de omgevingsvisie:

  • Omgevingsvisie Kromme Rijnstreek (gemeenten Houten, Wijk bij Duurstede en Bunnik)
  • Omgevingsvisie Leusden
  • Omgevingsvisie Geldermalsen
  • Handreiking en pilots voor de Menukaart Buitengebied Regio Foodvalley
  • Omgevingsvisie Oisterwijk

Verwante artikelen

Deel

Plaats een reactie

${xf.ViewCommentTextBox("Email",200,true,"email")}
${xf.ViewCommentTextBox("WebSite",200,false,"url")}

Categoriën

Trefwoorden